مطابق تعریف مشهور از واجب تعبدی که «قصد قربت» به عنوان وجه امتیاز این نوع واجب از سایر اقسام آن در نظر گرفته شده است، نحوه اعتبار قصد قربت و لحاظ کردن آن در ماموربه، همواره یکی از مهم ترین خاستگاه های اختلاف نظر علمای بزرگ اصول و جولانگاه تضارب آرا و اندیشه های اصولی در این زمینه شده است، به طوری که عده ای به استحاله ذاتی اخذ قصد قربت در متعلق امر و عده ای به استحاله بالغیرآن قائل شده اند. در این تحقیق ضمن طرح آرای اندیشمندان اصولی و تطبیق آن با دیدگاه اصولی امام خمینی (ره)، به عنوان یکی از اصولیانی که بیشترین و دقیق ترین مباحث را در این زمینه ارائه کرده است، ادله دیدگاه قائل به استحاله ذاتی را ناتمام دانسته ایم و به این نتیجه رسیده ایم که بر خلاف نظر بیشتر اصولیان، از جمله صاحب کفایه و شیخ انصاری، استحاله اخذ قصد قربت در متعلق امر، امر ممکنی است. ارائه یک مبنای مشخص در مقام استنباط حکم به منظور تشخیص هرچه دقیق تر مصادیق واجب تعبدی از توصلی، ضرورت هرچه بیشتر این تحقیق را روشن می کند.

در آیه آخر سوره مزمل به «قرایت قرآن» امر شده است. در اینکه مراد از قرایت چیست، وحدت نظر وجود ندارد. برخی معتقدند که مراد از قرایت قرآن در این آیه، مطلق قرایت است و به معنای قرایتی که از واجبات غیر رکنی نماز است، نمی باشد. برخی مراد از این قرایت را مطلق قرایت در نماز، اعم از نمازهای واجب و مستحب دانسته اند. بزرگانی همچون سید مرتضی، علامه حلی، محقق کرکی و آیهالله خویی، از این آیه، وجوب قرایت در نمازهای یومیه را برداشت کرده اند. برخی مراد از آن را امر استحبابی به نماز شب دانسته اند. با بررسی دقیق معنای «قیام اللیل» و استعمالات آن در متون متقدم، دقت در مقام سخن، سیاق و بافت آیه و سوره مشخص می گردد که سه قول اول به دلایل مخالفت با ظهور آیه و بافت سوره، مخالفت با مقام سخن و روایات پذیرفتنی نیست. قول چهارم به مدد ادله ای همچون موافقت با قواعد بلاغی، مطابقت با سیاق آیه، سوره، مقام سخن و روایات تایید می شود و نیز معلوم می گردد که امر حاضر در این عبارت بر خلاف ظاهر صیغه امر، دلالت بر استحباب دارد. معناشناسی ترکیب «قیام اللیل» و بهره گیری از آن در این بحث و نیز استدلال به مقام سخن، بافت سوره، قاعده بلاغی «رد العجز إلی الصدر»، از جمله نوآوری های این مقاله است.

در زندگی اجتماعی، برخی مشاغل هستند که جامعه به آن ها نیاز مبرمی دارد از جمله پزشکی، نانوایی، بنایی و غیره، لذا این مشاغل از جهت این که مقدمه ای برای حفظ نظام می باشند، از سوی شارع مقدس واجب شده اند.از طرف دیگر قاعدتا باید اخذ اجرت بر چنین صناعاتی که واجب عینی یا کفایی می باشند، حرام باشد.با این حال می بینیم تمامی فقها بدون هیچ اختلاف نظری قایل هستند که اخذ اجرت بر چنین صناعات واجبه ای، جایز می باشد.حال برای توجیه این حکم فقها که در قالب اشکالی در این زمینه مطرح گردیده، علمای بزرگوار امامیه جواب ها و توجیه هایی ارایه کرده اند.در این مقاله برآنیم تا با بررسی و نقد این پاسخ ها، اولا به پرسش های مطروحه در این زمینه پاسخ داده و ثانیا پاسخ وجیه تر را به دست آوریم.

حرمت اخذ اجرت بر واجبات به مثابه قاعده ای فقهی مورد تسالم فقها واقع شده است. با وجود این اغلب فقها با تقسیم واجبات به دوقسم نظامی و غیر نظامی از جواز اخذ اجرت در واجبات نظامی سخن گفته اند و از آنجا که ادله اقامه شده برقاعده مذکور در کتب فقهی متاخر، مشتمل بر وجوه عقلی است، اشکال تخصیص ناپذیری حکم عقلی در برابر حکم جواز اجرت در واجبات نظامی مطرح شده است. فقهای متاخر با التفات به این اشکال به روش های گوناگون در صدد برآمده اند برای آن راه حل بیابند. این نوشتار راه حلهای شانزده گانه مطرح در این باب را مورد نقد و تحلیل قرار داده و با خدشه بر اکثر آنها سرانجام یکی از راه حلهای ارائه شده از سوی امام خمینی (ره) را از سایرین نیکوتر شمرده است.

 لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

گرایش های دینی در مثنوی چندان گسترده نیست که بتوان مولوی را به مثابه دانشمندی دینی فرض کرد که در مثنوی خود به شرح و تفسیر آیات و روایات پراخته است، اما گسترده معلومات مولوی شامل مسایل فقهی هم می شود.یکی از مباحثی که مورد توجه ایشان واقع شده، بحث نماز است. ضرورت عبادت و نماز و مقدمات و شرایط قبولی و کمال و ارکان و واجبات و برخی اسرار نماز و نماز جماعت و نماز جمعه و برخی احکام دیگر فقهی نماز، که مبتنی بر شریعت می باشد، در این مقاله از دیدگاه مولانا مورد بررسی، و استنادات قرآنی و روایی آن ها مورد اشاره واقع شده است.

بی شک، فرهنگ واژه ها، شاهنامه، فرهنگ نام های ایرانی، شاهنامه، فرهنگ پاک و بی آلایش؛ شاهنامه، گنجینه ی واژه های سره فارسی، شاهنامه فردوسی است. شاهنامه سخن گرانب های فردوسی پربار از واژه ها، ترکیبات زیبا و دلنشین است. این بار به جستجوی واژه ی «نماز» در این واژه نامه ی پارسی رفته ام. تا سفره گسترده ی واژه های ناب فارسی را بیشتر بررسی و در برابر شاهنامه دوستان و شاهنامه پژوهان بگسترم که این واژه در شاهنامه چه جایگاهی دارد و کاربرد واژه«نماز» چگونه است. فردوسی به شکل های گوناگون از واژه ی «نماز» در اشعار خود استفاده کرده است و در جای جای ابیاتش دیده می شود. با بررسی و کاوش های بنده حقیر در حدود (54) بیت واژه نماز در آن به کار رفته است. با ذکر نمونه هایی و ابیاتی از شاهنامه در این جستار سعی بر آن شده است که کاربرد آن بیشتر مورد بررسی قرار گیرد و مورد پسند دوستداران ادب و فرهنگ فارسی قرار گیرد.